स्वायत्त प्रान्त व स्वशासित प्रदेशया परिकल्पना, प्रान्तीय संरचनाया मूलभूत तत्व निर्धाण

नेपाः राष्ट्रिय पार्टीं नेरापा न्हू नेपाः निर्माणया संघीय संरचनाया अवधारणा केन्द्रीय मुँज्यां फरक मत सहित पारित याःगु दु । नेरापाया नायः डा. केशवमान शाक्यं प्रस्तावित यानादीगु संघीय संरचनाय् स्वायत्त प्रान्त व स्वशासित प्रदेशया अवधारणालिसें नेपाःयात न्यागू स्वायत्त प्रान्तय् ब्वथलातःगु दु । हरेक स्वायत्त प्रान्तदुने निगूनिसें न्यागूतकया जाति-भाषा क्षेत्रीय स्वशासित प्रदेश समावेश जुइ धयातःगु दु ।

नेवाः प्रदेशयात मध्यमाचल प्रान्त दुने दुथ्याकाः थुकी येँ, यल, ख्वप, मकवानपुर, धादिङ, नुवाकोट, सिन्धुपाल्चोक काभ्रेपलाचोकया भूभाग दुथ्याकातःगु दु । प्रान्तीय संरचनाया मूलभूत तत्वया रुपय् अर्थ व्यवस्थाया आकार चीन व भारतदथुइ अखण्डता नदी प्रणाली राष्ट्रिय एकता व एकीकृतता कर, राजस्व व अल्पसंख्यकतय्गु अधिकार दुथ्याकातःगु दु । अवधारणाय् केन्द्र सरकारया भूमिका सीमित यानाः फुक्क प्रशासनिक अधिकार प्रान्तीय सरकारय् निहीत जुइमाःगु व केन्द्र सरकारया भूमिका परराष्ट्र मुद्रा रक्षा प्रान्त व प्रदेशया दथुइ समन्वय व सन्तुलनय् निहित जुइ धयातःगु दु ।

सुवन् वज्राचार्य

न्हय:खँ
हलिमय् गनँ हे मदुकथँ देसया नामँ पलिस्था जूगु नेपाल संवतया १११२(झिंछस: व झिंञि) दँ क्यनीगु नेपाल देसया न्हूँदँ थुगुसी युरोपया व:ल स्ट्रीट धाइगु अर्थसम्पन्न लण्डन शहरे हलिँ नेवा: दबू (World Newar Organizatio/Forum) व पासापुच:गुथि यूकेया संयुक्त ग्वसालय् जुइगु खँ झी सकसिया लसताव:गु खँ ख:। छगुला हलिमय् च्वँपिँ सकल नेवा:तेगु लागी थ्व त:मूज्याला दकले न्हापाँगु जुया थुकीँ च्वइगु लुँआख:या इतिहास गबलेँ हुय् फै मखु। उकेँहे थ्वथेँ जा:गु महत्वपूर्णगु त:मूज्याया त:गु हे मू दयेमा, जिके दूगु ब:चागु बुद्धिँ स्वयेबलेला। दकलय् न्हापाँला, त:मूज्या ग्वसाग्वयेगु, गन यायेगु, गथेयायेगु, छुज्याखँ दुथ्याकेगु, छाय् हलिमय् च्वँपिँ नेवा:त सकसितँ छथाय् स:ता नापलाये माल? छु दु अपायचकँ मज्जिमगागु मल्हासे मज्यूगु खँ? थ्व फुक्क न्ह्यसयात लिस:कथँ निब्बय् दुथ्याका लिस: माला स्वयेनुरे, मज्यूला?　“ज्यूनि” धैगु लिस: दुसा जक थनँ क्वय् ब्वना वनेगुया मू दई न्ही!

पृष्ठभूमि
थउँ झीसँ धया च्वनागु “हलिँ नेवा: त:मूज्या” धैगु खँग्व हे न्हूगु तिनि। उकिया अर्थ झीगु मिश्र नेपाल भासँ धायेबले “विश्व नेवा: अधिवेशन”, वा अंग्रेज भासँ World Newar convention धैगु ख:। गनँ “विश्व नेवा: भातृत्व सम्मेलन” गनँ “नेवा: विश्व सम्मेलन” धका छ्यलेगु यात। झी हे पासापिँ गुलिसिनँ “गैर आवासीय नेवार संगठन” धका दयेके माल धा:पिँनँ दु। झी नेवा:त गबले इन्टरनेट् छ्येला ईमेल च्वया थ:गु बिचाखँ हिलाबुले यानाहय् सया वल अबलेँ निसेँ हे: हलिमय् च्वँपिँ नेवा:तेगु सम्मेलन छगु यायेमाल धैगु खँ पिहाँ वल। थ्व प्रस्तावयात म्होनँहे समर्थन यात, अप्पोसिनँ समर्थन मयासाँ विरोध यायेगु सुनाँनँ मया। अले सुनाँ कम्प्यूटरय् अप्पो ई बिया सनेफु, च्वयेफु इमिगु खँ नापँ मेमेपिँ पासापिँ दथुइनँ थ्व ईमेल खँ हिलाबुला जुजुँ थउँ हलिमय् दकलय् न्हापाँगु नेवा: त:मूज्या जुइगु जुल। थ्व ईमेल हिलाबुलाया इतिहास स्वयबले सन् २००५ सालँ निसेँ थउँया २०११ साल तक्कया खुदँ पुलाँ जुइ धुंकल। अयनँ जिमि दथुइ धा:सा समुद्रया झाल छत्थुँ झ्वारारा वया हानँ स:हे ताय् मदेक ल:फिजे जुया वनी थेँ, छक: छक: “का का विश्व नेवा: सम्मेलन यायेमाल” धका धायेगु ज्या न्ह्यचिलीगु सुरुवात धा:सा वँ याइला थ्व याईला जुया च्वन। अमेरिकाया पासापिनिगु खँ कथँ झी नेवा: न्ह्यलुवा डा. पद्मरत्न तुलाधर, मल्ल के सुन्दरपिँ अमेरिकाय् झा:बलय् हलिमय् नेवा:तेगु सम्मेलन यायेमाल धैगु खँ अमेरिकाय् च्वँपि पासापिसँ न्ह्यथन धा:गु गाक्कँ ञनेदु। ञनेमदुगुला औपचारिक कथँ थ्व खँ गनँ पिहाँवल धैगु खँ जुया बिल।